Terugkeer naar winterweer na een opmerkelijk zacht begin

De weersomstandigheden aan het begin van deze week luidden een terugkeer naar typisch winterweer in.

Tot het einde van vorige week kenmerkte de winter van 2012 zich door een ongewone zachtheid. Van 1 december 2011 tot 20 januari 2012 bereikte de gemiddelde temperatuur in Ukkel 6,1 °C. Dit is 2,4 °C hoger dan de gemiddelde temperatuur van de referentieperiode 1981 – 2010, wat ‘zeer abnormaal hoog’ is. Dit etiket kleven we op fenomenen die zich gemiddeld hoogstens één keer om de 10 à 30 jaar voordoen.

In vergelijking met de waarnemingen in Ukkel sinds 1901, behaalt deze opmerkelijke temperatuur van de eerste helft van de winter een mooie vijfde plaats. Het absoluut record is recent en dateert van de winter van 2007 (met 7,3 °C), gevolgd door de winters van 1975 (6,9°C), 1916 (6,5°C) en 1989 (6,2°C).

Van 1 december 2011 tot 20 januari 2012 meette de pluviometer in Ukkel 221,9 mm neerslag, terwijl de normale 130,0 mm is. Deze cumulatie is ‘uitzonderlijk hoog’, en doet zich dus gemiddeld hoogstens één keer om de 30 à 100 jaar voor. Het neerslagtotaal van het begin van de winter van 2012 is het derde hoogste sinds 1901. Het absolute record dateert van 1920 met 254,3 mm, gevolgd door 1994 met 226,3 mm.

Daarentegen kwam de zonneschijnduur relatief overeen met de seizoenswaarden, met een totaal van 87,5 uur zon voor een gemiddelde waarde van 82,1 uur.

In de tweede decade van januari zagen we de klimatogische parameters terugkeren naar waarden die meer gelijkliepen met de seizoensnormalen. Van 11 tot 20 januari bereikte de gemiddelde temperatuur 4,2 °C (normale: 3,6 °C), de neerslagcumulatie 20,9 mm (normale: 21,6 mm) en de zonneschijnduur 28,7 uur (normale: 20,7 uur).

De drie onderstaande grafieken tonen respectievelijk de dagelijkse evolutie van de temperatuur, de neerslaghoeveelheid en de zonneschijnduur te Ukkel tussen 1 december 2011 en 24 januari 2012.

 

En voor de komende dagen ?

De komende dagen krijgen grote delen van Europa te maken met een koudegolf. Het KMI spreekt officieel van een koudegolf als het minstens 5 dagen ’s nachts vriest te Ukkel, waarbij het minstens drie dagen ook overdag blijft vriezen. En dit scenario zit er de volgende dagen aan te komen…

Zeer koude lucht uit het verre Rusland verplaatst zich tussen een uitgestrekt en krachtig hogedrukgebied over Noord-Europa en Siberië en over het Middellandse Zeegebied heerst er een lagedrukgebied. Daartussen komt een oost- tot noordoostelijke stroming te staan.

Op dit moment is het in het westen van Rusland al –20 graden, en ’s nachts kan de temperatuur zelfs een duik nemen tot –30 graden. Het is een deel van deze ijskoude luchtmassa die onze richting uitkomt en ons vanaf woensdag zal bereiken. Maar ook de dagen daarna blijft de koude lucht over onze streken hangen.

Ten oosten van ons land, in Duitsland en vooral in Polen, is het nog een pak kouder met overdag in delen van Polen nauwelijks –15 graden en ’s nachts soms tot –25 graden. Dit zorgt onvermijdelijk voor slachtoffers.

De komende dagen mogen we ons verwachten aan permanente vrieskou, zowel ’s nachts als overdag met op veel plaatsen strenge vorst met minima rond of onder –10 graden. Bovendien spant de wind op woensdag en donderdag aan waardoor een gevoelstemperatuur zal optreden tot –13 graden overdag en zelfs –17 graden ’s nachts. In het oosten van het land wordt het allemaal nog enkele graden kouder, zeker de regio’s waar op maandag sneeuw is gevallen. Vanaf vrijdag gaat de wind luwen en voelt het allemaal minder koud aan.

Deze winterprik is een mooi voorbeeld van wat weerkundigen ‘transportkou’ noemen, aangezien deze koude lucht aangevoerd wordt uit de oostelijke gebieden. Daardoor kan het kwik ook zo laag blijven overdag, ondanks de stralende februarizon.

Een koudegolf is op zich niet uitzonderlijk, zelfs niet in ons gematigd klimaat. Maar echt lange koudegolven met zeer lage temperaturen komen zeker niet elk jaar voor.

Hoe lang deze koudegolf aanhoudt is onduidelijk, maar het lijkt erop dat tot en met zondag de koude lucht in ons land blijft. Kans op sneeuw is er nauwelijks de komende dagen, het gaat om droge landlucht met veel zon. Vanaf zondag stijgt de kans op sneeuw vanaf het westen.

Het KMI heeft een koudegolfwaarschuwing open staan